( 1 ) شكافى انداخت كه تا روز رستاخيز درست نخواهد شد . واقدى از عبد الرحمن بن ابراهيم مرّى ، از عيسى بن ابى عطاء ، از پدرش نقل مىكند روزى ابو عبيدة بن جراح مىگفت : اگر عمر بميرد اسلام سست خواهد شد و دوست ندارم بعد از عمر زنده بمانم هر چند تمام چيزهايى كه آفتاب بر آن مىتابد يا از آن غروب مىكند از آن من باشد . كسى گفت : چرا ؟ گفت : اگر شما باقى بمانيد آنچه را مىگويم خواهيد ديد و آن اين است كه پس از عمر هر كس به خلافت رسد اگر بخواهد همانطور كه عمر با مردم رفتار مىكند رفتار كند مردم از او اطاعت نخواهند كرد و او را تحمل نمىكنند و اگر ضعف و سستى نشان دهد مردم او را خواهند كشت . واقدى از اسماعيل بن ابراهيم بن عقبه ، از زياد بن ابى بشر ، از حسن بصرى نقل مىكند كه مىگفته است * هر خاندانى كه از مرگ عمر اندوهگين نشود خاندان بدى است . اسحاق بن سليمان رازى از ابو سنان ، از عمرو بن مرة نقل مىكند كه حذيفه مىگفته است خداوند بلا را از شما فرسنگها دور نداشته است ، مگر به واسطهء مردى كه سرنوشت او را هم مرگ قرار داده است و پس از او دچار آن مىشويد و منظورش عمر بود . همين راوى از جعفر بن سليمان ، از ابو تياح ، از زهدم جرمى ، از حذيفه نقل مىكند كه روز مرگ عمر مىگفته است : امروز مسلمانان هماهنگى اسلامى را ترك خواهند كرد . زهدم در دنبالهء اين سخن مىگفته است چه راهها و كوچ‌گاههايى كه مسلمانان پس از او پيمودند [ به چه دسته‌هايى متفرق نشدند ] و سپس گفت : مردم چنان حق را رها كردند كه گويى ميان ايشان و حق فاصله و سدى ايجاد شده است ، حتى اگر بخواهند دين خود را بر گردانند نمىتوانند . فضل بن دكين و محمد بن عبد الله اسدى از سفيان ، از منصور ، از ربعى بن حراش ، از حذيفه نقل مىكنند كه مىگفته است اسلام در زمان عمر همچون مردى بود كه روى مىآورد و هر لحظه نزديك‌تر مىشود و چون عمر كشته شد همچون مردى شد كه پشت مىكند و جز دورى چيزى بر او افزوده نمىشود . يحيى بن عباد هم از مالك بن مغول ، از منصور بن معتمر ، از ربعى بن حراش نظير اين روايت را نقل مىكند . عارم بن فضل از سعيد بن زيد ، از ابو التيّاح ، از عبد الله بن ابى هذيل نقل مىكند كه چون عمر كشته شد حذيفه گفت : امروز مردم هماهنگى و پاى پوش اسلامى را از دست دادند . و به خدا سوگند كه اين قوم از راه راست سرگردان شدند ، گويى ميان ايشان و آن سد و